د ببو گل طب

د نړۍ ډېرو ملکونو ته سفرونه کړي دي او په هندوستان کی مې د ببوگل سره وپيژندل. په داسی ورځ چې سفر به نه و او يا په کتابونو کې مې معلومات لټول، نو د انا د کور دروازه وټکوله. د باران په ورځ هغې سره د خبرود چايو خوند لا زيات کړو. د افغانستان […]

د سوات انځورونه

په ۲۰۲۶م کې د سوات رنګین دیوالي انځورونه ( فریسکو) د لرغون پوهانو لپاره حیرانونکی وو. د سوات د ناجی ګرام درې په لمنه کې د ابا صیب چینه د یو زیارت لپاره مشهوره ده چې ځایی خلک ورته په پښو ورځي او د هغه ځای اوبه د تبرک لپاره څښي. دا انځورونه (فریسکو) هم […]

د کابل سرګذشت (۳)

په ۱۹۱۵م کې یورپ د لومړۍ نړۍ وال جنګ په اور لمبه شوی و چې د هند مسلمانانو د عثماني خلافت ساتلو لپاره یو تحریک پېل کړو. د دې مخکښ د دیوبند مدرسې عالمان او پخپله شیخ الهند و، چې مولانا عبید الله سندهي ته يې افغانستان ته د تلو وویل. دی د اکتوبر په […]

ست او سده

یوې بودایی ملګری راته ویل چې د ټرین په یو سفر کې هغې د خپلې کورنۍ ډوډۍ غوټه نشوه پرانستې. مخامخ ورته ښځه خاوند ناست وو او ډوډۍ دومره نه وه چې هغوی ته يې “دانا” کړی وای. دا په یواځې خوړلو شرمیده نو سفر يې نهر تېر کړو. ما ته د پښتو “ست” رایاد […]

کسوه

د مسلمانانو سپیڅلی جومات، کعبه په یو تورغلاف پټ وي چې په عربي کې ورته کسوه (کیسوه) وایی. خانه کعبه د میلاد څخه شا و خوا دوه پېړۍ وړاندې، پیغمبر حضرت ابراهیم علیه السلام جوړه کړه. معلومه نه ده چې څه وخت ورباندې د وړۍ یا څرمنې د پوښ غوړلو دود پېل شو. په پینځمې […]

مصنوعي ذهانت

ځینې ورته “مصنوعي ځیرکتیا” وایی. د ای- آیی یا آرټیفیشل انټیلیجنس اوس یو عادي نوم دی. د کمپیوټر ایجاد سره د انسان لپاره د تخلیق او د نویو هنرونو دراوزې پرانستې دي. پخواني مسلکونه په ختمیدو او نویو ته لاره پیدا شوی ده. یو ماشوم د چېټ جي بي نه پوښتنه کوي او هغه ورته […]

فندکستان

په ۱۸۳۶م کې د برطانوي پوځ یو فراري، “چارلس میسن” په افغانستان کې د لرغونو نوادراتو په لټون غوربند ته هم ورغلو. هلته په یوې غونډۍ يې کنډوالې ولیدې چې خلکو ورته فندکستان نوم اخیستو. د کابل نه پنځوس کلومیټر شمال لویدیځ، پروان صوبه کې د غوربند درې یوه مخروطي غونډۍ ته لږ خلک پام […]

زما ‌ژوند او ‌ژوندون(۲۳)

د مچ په جیل کې اڅکزی دویم بارک کې یند و چې هلته یو کس امیر جان کاکړ هم قید و. د اڅکزي ګومان و چې دغه سړی به هم په دې عقیده د شپې پنج سوره وایی. “یو وخت زه بې پامه د ده ترشا تېرسوم، څه کار مې و. چې وه مې کاته، […]

سمندرونه

زمونږ د زمکې کره ۷۱ في صد اوبه دي چې زیات يې سمندرونه جوړوي. په انګریزي کې یو وړوکی سمندر( سي) وي او هغه چې د یو براعظم نه راتاو وي، بحر (اوشن) نومېږي. په هندي کې سیند ته “ندي” او سمندر ته “ساګر” وایی. په پښتو کې سیند (دریاب) او سمندر ( بحر) لپاره […]

د کابل سرګذشت (۲)

مولانا عبید الله سندهي او د ده مل مولوي لغاري، په اګست ۱۹۱۵م کې د هندوستان څخه خپل سفر پېل کړو. د کوټې او بیا د کندهار نه کابل ته روان شول نو د ترکي او جرمني د استاځو یوه ډله چې د هندوستان راجا مهندر پرتاب او مولوی برکت الله هم ورسره وو، ایران […]