ملک صيب دا کتاب اوس اوس له چاپه راوتلی دی.” د سليم کتابفروش غږ د هغه پښې ونيوله او دې د هغه رېړې (کراچي) ته ودريدو. د ښار د دې لوی بازار په وروستي سر کې میدان د موټرو ودرولو غیر سرکاري ځای و. ملک زرغون شاه به هره ورځ څه نا څه سودا لپاره هلته ورتلو او په میدان کې به يې وېړیا موټر ودارو. د ورځې هلته چا دکانداري نشوه کولی او پولیس به ګرځیدو. خو د ماښام نه وروسته د سلیم کتاب فروش په شان د میوو، ترکاریو خرڅونکو به پکې خپلې لرګینې ګاډۍ ودرولې. ملک ذرغون شاه د کتابونو دې رېړې ته هم پام کاو او سليم سره د ګپ شپ په بانه کتابونه یو خوا بل خوا اړول. د عربي سیپارو، دعای قنوت او پنجسورې نه علاوه به هلته د پښتو واړه واړه کتابګوټي هم بې ترتیبه پراته وو. عقل تمام ټپې، ګل صنوبر، مومن خان شیرینو منظوم داستان، شهزاده ګلفام او ښاپېرۍ، تورابان دېو او تور ښامار د کیسو کتابونو سره د رحمان بابا دیوان، نوي داستانونه او شعري مجموعې هم وې. د رژیدلو پاڼو سره د پښتو څو زاړه کتابونه هم یو خوا ته ډېرۍ وو. سليم به زيات وخت د اوسنیو شاعرانو او د کیسه لیکونکو کتابونو په مطالعه بوخت و. داسې نه ښکاريده چې چا به ترې کتاب اخيستو خو هغه بې غمه د لرګي په یو سټول ناست کتاب ته به ځیر و. کله نا کله ملک ذرغون شاه به ترینه یو کتاب په بیه کړو خو د قیمت کمولو لپاره به يې ورسره ډېر بحث کاو. نن هغه د ده کراچي سره ولاړ په سړک چا ته په ذوره ستړی مه شي وویل نو سلیم له کتاب سترګې واړولې. نوی چاپ شوی کتاب يې ورته وړاندې کړو چې کاغذ يې سپین او په پوښ د تاو راتاو مار انځور و. د کتاب نوم ” سپین ښامار” او د افغانستان د کورنیو جنګونو پیښې وې. لیکوال يې د تاریخ یو استاد او نامتو څېړونکی و. زرغون شاه د کتاب څو پاڼې واړولې، بیا يې د پښتۍ دننه، د چاپ کال، ځای او شمیرې وليدل. هغه سليم نه د سترګو په اشاره د کتاب بیه وپوښتله نو ده وویل، ” پینځه سوه روپۍ” ذرغون شاه په زوره وخاندل او کتاب يې ورته وغورځاو. ” د پښتو کتاب او دومره لوړه بیه. سليم ورته وويل،” کوم سړي چې راته خرڅ لپاره راوړی دی، هم دغه ۵۰۰ يې یاد کړي دي. په دې کې ما ته هیڅ نه پاتې کېږي. تاسو مطالعه کوئ نو ځکه درنه ګټه نه اخلم.”
ملک بیا کتاب راواخیستو او د منځ پاڼو ته يې وکتل. بيا يې سليم ته وويل، ” که زه څلورسوه درکړم نو څنګه به وي.” سليم موسکې شو، ” نا صیب… زما به تاوان وشي…” بیا يې له جیب وړوکی کیلکولیټر راوویستو، څه حساب يې وکړو او وې ویل، ” دا پینځه سوه نن ایله درې ډالر کېږي…” ملک په بریتو لاسو ووهلو، ” هلکه… ته خو په ډالرو هم خبر یې…ها ها ها… لکه چې مال درسره ډېر دی.” سلیم خجالت شو خو ورته يې وویل، نن سبا کاغذ ګران دی او په دې کتاب کې خو پروفیسر ودان د جنګي ډلو د مشرانو خبرې هم لیکلي دي. که ستاسو یاد وي، “په افغانستان د امریکا یرغل” کتاب يې هم لیکلی و.” ملک د جیب نه خپله بټوه راوویسته او سلیم ته يې وویل، ” څلور سوه درکوم.” سليم موسکی شو، ” دومره توان مې نه راځي… زه ښه ده…لس روپۍ کمې راکړئ، دا به ستاسو د چايو شي” خو ملک کتاب بیرته په رېړۍ کیښودو او په تلو تلو کی يې وويل، ” خپل ملگري ته وايه چې په دی بيه د پښتو کتاب څوک نه اخلي” د سليم غوږونه وسوځیدل خو هم هغه شيبه یو ماشوم ترینه د قلم بيه وپوښتله. ” شل روپۍ” ماشوم ورته پيسې ورکولې نو د هغه لاس ورته یخ معلومیدو. پېسې يې د واسکټ جيب ته کړې نو په خپل تندي يې لاس کيښودو. د تبې الایم وو او هغه نزدې د میوې خرڅونکي ته ناره کړه، ” جان زیبه! ګرمه ګولۍ که درسره وي نو راکړه.” جانزیب د مڼو ډکه خلته یوې میرمنې ته ورکړه او د واسکټ له جیبه يې د پزاسیټامول ګولیو یوه “پته” د هغه لوري ته وویشتله. سلیم ترې دوه ګولۍ وخوړې او پته يې بیرته جانزیب ته ورکړه. نن د ورځې خښتو په بټۍ کې د کار په وخت د هغه پښه خویدلی وه. اوس يې په ذنګون کې درد احساس او د سړک رڼا ګانې ورته تت ښکاریدې.
ملک ذرغون شاه د میوو له ګاډیو څه سودا وکړه او موټر کې کیناستو. دی کور ته لا نه و رسیدلی چې يو ملگري ورته ټيليفون وکړو. د روغبړ نه وروسته هغه ورته په ” کانټي نینټل هوټل” کې د یوې میلمستیا وویل. هلته د کتاب نړۍ واله ورځ نمانځل کیده او ملک په کور کې ایله جامې بدلې کړې وې چې ملګری يې راغلو. دی په يوې بهرني ادارې کی افسر او نور کله به په های لیکس جیپ کې ګرځیدو چې ډرایور يې نیلا یونیفورم اغوستو. خو اوس دی یو زوړ ټویوټا کې راغلی و. ملک چې له کوره وتلو نو ميرمنې ورته د ژر راتلو تاکید وکړو. په ښار کې وضع ښه نه وه او هره اوونۍ به ځانمرگي بريدونه کيدل. ملک د ملګري سره موټر کې کیناستو نو هغه ورته د افغانستان په اړه د یو نوي کتاب خبر ورکړو. هوټل کې ددې مخ کتنه هم وه. په دې خو ملک لا خوشاله شو او ورته يې وویل، ” یاره! دا خو دې لوی ثواب گټلې دی… ته خبر يې چې زما کتاب سره څومره مینه ده.”
دوی هوټل ته ورنزدې شول نو ځای ځای پولیسو تالاشي کوله. یو چیک پوسټ سره دوی ته موټر نزدې میدان کې د ودرولو وویل شول. د ملک ملګری ګیله من و چې هغه ته اوس د سرکاري جیپ ګرځولو اجازه نه وه. ” زمونږه دفتر ته دومره ګواښونه شوي دي چې کار لپاره هم خپل موټر وباسو…اوس به د هوټل تر دروازې لکه د مزدورانو په پښو ورځو. ملک ورته تسلي ورکړه چې قدم وهل د صحت لپاره ښه وي. د بهرنيانو د موټرو تالاشي نه کیده او دوی ته يې د هوټل تر دروازې د تلو اجازه ورکوله. ملګری يې په دې هم قهر ژن و. ” ته ګوره! دوی زمونږ ملک کې لکه د باچاهانو ګرځي…” ملک غږ و نه کړو او دواړه په پښو د هوټل دروازې ته ورسیدل. هلته ملک پخپلو وېښتو او بيا په بريتو لاس تيرکړو او په رڼاگانو ښايسته شوي تالار ته وردننه شو. د ښار شته منو او معتبرو خلکو نه علاوه، څو بهرنیان هم په وړو ډلو کې ولاړ وو. په سپينو جامو کی چست بيره گانو په ټولو میلمنو، پتنوس گرځاو چې پکې د شرابو نه علاوه د جوس او معدني اوبو ډک جامونه پراته وو. په نورو کی وړې سموسې، د وچې ډوډۍ ټوټې چې خاویار، سامن مهی او تور ذیتون وهل شوي وو، خلکو په لاس اخیستل او خوړل. ملک هلته ځينې کسان وپیژندل او ډېر په وریڼ تندي يې ورسره روغبړ کاو.
کله چې تالار د خلکو څخه ډک شو نو ټولو ته دننه کانفرنس هال ته د تشریف وړلو يې وویل. هلته په قطار کرسۍ ايښې وې او چې ټول پرې کیناستل نو د ټيليويژن تر ټولو نامتو ژورناليسټ سټیج ته راغلو. ده په مایکروفون میلمنو ته هرکلی وویل او یو یو وېنا وال يې رابللو چې د کتاب او د مطالعې په اهميت څو خبرې وکړې. په پای کې ژورناليسټ د میز پر سر پروت، د انگرېزۍ ژبې يو کتاب راواخیستو. دا د امریکا یو مشهور لیکوال د افغانستان د وروستيو پيښو په اړه ليکلی و. د دی کتاب د مخ د پاڼې پوسټر د سټيج په دېوال او په تالار کی هم ځړول شوی و. ژورنالیسټ پخپله هم د کتاب په اړه وغږیدو او بیا میلمنو ته يې د یو ویډیو د لیدو بلنه ورکړه. د کانفرنس هال رڼا گانې تتې شوې او د سټیج شا ته په سپینه پرده د کتاب ليکوال، د خپلو هڅو او څيړنو په اړه وغږيدو. د هغو افغانانو نه يې مننه کړی وه چې په څېړنو کې ورسره شامل وو. دا معذرت يې وکړو چې د دومره ډېرو خلکو نومونه په کتاب کې نه ځایدل. د ویډیو فلم نه وروسته، ژورنالیسټ اعلان وکړو چې د کوټې شا ته پر میز د ليکوال له خوا دستخط شوي کتاب سل کاپيانې ايښي دي. دا په ځانگړي بيه چې د بازار نه لږ وه، خرڅول کيږي. ددی اعلان سره غونډه پاې ته ورسيده او ټول ميلمانه په کتابونو لکه د شاتو د مچيو راټول شول.
ملک زرغون شاه هم د ملگري سره د خلکو په ليکه کی په انتظار ودریدو. د کتاب بیه پنځوس ډالره وه او ملک خپل جيب کی لاس ووهلو نو ملگري ورته وويل، ” که ډالر درسره نه وي نو زه به درکړم.” ده خپله بټوه راوويستله خو ملگري ته يې ويل، ” ياره پام مې نه و ګني کور کې راسره ډالر وو… ستا دا احسان راباندې ډېر دې چې دلته دې راوستلم، که نه دا کتاب به می بیا له کومه ځايه راغوښتو؟” ملگري ورته وخاندل ” په پنځوس ډالره خو دا کتاب راته يو څه گران معلومېږي…” ملک د هغه خبره پریکړه، “گران! ته ليونی يې، په دې کتاب خو د ليکوال دستخط هم شته، داسې کاپيانې نایابه وي. ما ته که څوک په ۱۰۰ ډالره هم راکوي، نو اخلم يې… دا خو زمونږ تاريخ دی او د دی ليکوال هم کور ودان چې دومره زحمت يې ویستلی دی.” ملک زرغون شاه لس ډالره د ملګري نه پور کړې او نورې يې له خپلې بټوې راوویستلې. پېسې يې یوې ځوانې جینۍ ته ورکړې چې کتابونه يې پلورل. لږه شېبه وروسته هغه کتاب په ترخ کی وهلې، ملګري سره موټر ته روان شو.
کور ته په رسیدو، ملک صیب، هغه نوې کتاب د شيشې په المارۍ کې د نورو غټو او ښکلې کتابونو سره يو ځاې کيښودو او قلف يې ورته بند کړو. میرمنې ورته وویل، دومره پېسه په دغو کتابونو ضایع کوې، څه ګټه کوي؟ ملک وخندل، ” ته نه پوهیږې…”
د ښار د زړې برخې د تنګو کوڅو نه وراخوا، د مهاجرو په کچه کورونو کې شپه هسې هم تیاره وي. هلته په یو کور کې د تیلو د ډیوې په رڼا کې سليم نومې ځوان لږه شيبه وړاندې د چايو سره ډوډۍ خوړلې ده. اوس يې بالښت ته ډډه وهلې، د تاریخ هغه کتاب ته ځیر دی چې بیه يې ۵۰۰ روپۍ ده.
صفیه حلیم
د خپريدو نيټه
۱۴ مارچ ۲۰۱۳ م